Rasa kallëzore në gjermanisht - Der Akkusativ
Përmbledhje e mësimit
Akkusativ është rasa e kundrinorit të drejtë: ajo tregon kë ose çfarë prek veprimi. Lajmi i mirë për folësit e shqipes është se ndryshon vetëm gjinia mashkullore; femërorja, asnjanësja dhe shumësi mbeten si në emërore.
Çfarë do të mësoni?
- Ndryshimin der → den dhe ein → einen.
- Foljet që kërkojnë kallëzore.
- Parafjalët që kërkojnë gjithmonë kallëzore.
- Përemrat vetorë në kallëzore.
Tabela e nyjave
| Gjinia | Nominativ | Akkusativ | Ndryshimi |
|---|---|---|---|
| Mashkullore | der / ein / mein | den / einen / meinen | po, -en |
| Femërore | die / eine / meine | die / eine / meine | jo |
| Asnjanëse | das / ein / mein | das / ein / mein | jo |
| Shumës | die / meine | die / meine | jo |
Rregull praktik: vetëm mashkullorja merr -n. Nëse e mbani mend këtë, keni mësuar 80 për qind të kallëzores.
Foljet që kërkojnë kallëzore
haben, sehen, kaufen, essen, trinken, lesen, brauchen, suchen, finden, besuchen, nehmen, machen, verstehen, lieben, kennen.
Gjermanisht: Ich sehe den Mann.
Shqip: Unë shoh burrin.
Gjermanisht: Wir kaufen einen Tisch und eine Lampe.
Shqip: Ne blejmë një tavolinë dhe një llambë.
Parafjalët me kallëzore
| Parafjala | Shqip | Shembull |
|---|---|---|
| durch | përmes | durch den Park |
| für | për | für meinen Bruder |
| gegen | kundër | gegen den Wind |
| ohne | pa | ohne den Schlüssel |
| um | rreth, në orën | um den Tisch |
| bis | deri | bis nächsten Montag |
| entlang | përgjatë | den Fluss entlang |
Një mënyrë e njohur për t’i mbajtur mend: durch, für, gegen, ohne, um — shpesh mësohen si varg i vetëm.
Përemrat në kallëzore
| Nominativ | Akkusativ | Shembull | Shqip |
|---|---|---|---|
| ich | mich | Er sieht mich. | Ai më sheh. |
| du | dich | Ich liebe dich. | Të dua. |
| er | ihn | Ich kenne ihn. | Unë e njoh atë. |
| sie | sie | Ich sehe sie. | Unë e shoh atë. |
| es | es | Ich nehme es. | Unë e marr. |
| wir | uns | Er besucht uns. | Ai na viziton. |
| ihr | euch | Ich sehe euch. | Unë ju shoh. |
| sie / Sie | sie / Sie | Ich verstehe Sie. | Unë Ju kuptoj. |
Shprehjet e kohës në kallëzore
Kohëzgjatja dhe koha e caktuar shprehen me kallëzore pa parafjalë:
- Ich bleibe einen Monat. — Do të qëndroj një muaj.
- Wir lernen jeden Tag. — Mësojmë çdo ditë.
- Er kommt nächsten Montag. — Ai vjen të hënën e ardhshme.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Ich sehe der Mann. | Ich sehe den Mann. | mashkullorja merr den |
| Ich habe ein Bruder. | Ich habe einen Bruder. | ein → einen |
| für mein Vater | für meinen Vater | für kërkon kallëzore |
| Ich sehe die Frau ndryshuar në den Frau | die Frau | femërorja nuk ndryshon |
| Ich liebe du. | Ich liebe dich. | përemri kalon në kallëzore |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Edhe shqipja ka rasën kallëzore: Unë shoh burrin. Dallimi është se shqipja e shënon rasën në fund të emrit (burri → burrin), kurse gjermanishtja e shënon te nyja para emrit (der Mann → den Mann), ndërsa vetë emri nuk ndryshon. Ky është një ndryshim strukturor që duhet kuptuar në fillim.
Përmbledhje e shkurtër
- Vetëm mashkullorja ndryshon: der → den, ein → einen.
- Kallëzorja u përgjigjet pyetjeve wen? dhe was?
- Parafjalët durch, für, gegen, ohne, um, bis, entlang kërkojnë kallëzore.
- Përemrat: mich, dich, ihn, sie, es, uns, euch, sie.
Këshilla praktike për ushtrime
- Ushtroni vetëm me emra mashkullorë në fillim; aty ndodh ndryshimi.
- Mësoni parafjalët e kallëzores si një varg të vetëm.
- Shkruani dhjetë fjali me foljen haben dhe emra të tri gjinive.
