Pjesëzat modale - Modalpartikeln
Përmbledhje e mësimit
Modalpartikeln janë fjalë të vogla që nuk e ndryshojnë kuptimin faktik të fjalisë, por tonin e saj: e bëjnë atë më të butë, më miqësore, më të habitur ose më këmbëngulëse. Ato janë tipar dallues i gjermanishtes së folur dhe pothuajse nuk përkthehen.
Çfarë do të mësoni?
- Gjashtë pjesëzat më të përdorura.
- Tonin që shton secila.
- Vendin e tyre në fjali.
- Pse nuk duhen përkthyer.
Pjesëzat kryesore
| Pjesëza | Toni që shton | Shembull | Kuptimi |
|---|---|---|---|
| doch | këmbëngulje, kundërshtim i butë | Komm doch mit! | Hajde, eja me ne! |
| mal | zbutje e kërkesës | Sag mal, wie geht es dir? | Thuaj, si je? |
| ja | diçka e njohur për të dy | Das ist ja interessant! | Kjo qenka interesante! |
| eben / halt | pranim i një fakti | Das ist eben so. | Kështu është, s’ke ç’i bën. |
| eigentlich | pyetje e rastësishme | Wie alt bist du eigentlich? | Sa vjeç je, në fakt? |
| wohl | supozim | Er ist wohl krank. | Ai ka gjasa të jetë i sëmurë. |
| denn | interes në pyetje | Was machst du denn hier? | Po ti ç’bën këtu? |
Si e ndryshojnë tonin
Krahasoni të njëjtën fjali me dhe pa pjesëz:
| Pa pjesëz | Me pjesëz | Ndryshimi |
|---|---|---|
| Komm mit! | Komm doch mal mit! | nga urdhër te ftesë miqësore |
| Wo warst du? | Wo warst du denn? | nga pyetje e thatë te interes i sinqertë |
| Das ist teuer. | Das ist ja teuer! | shton habi |
| Er kommt nicht. | Er kommt wohl nicht. | nga fakt te supozim |
Vendi në fjali
Pjesëzat modale qëndrojnë zakonisht pas foljes dhe pas përemrave, në mes të fjalisë. Ato nuk mund të qëndrojnë kurrë në vendin e parë dhe nuk theksohen.
- Kannst du mir mal helfen?
- Das habe ich doch gesagt!
- Wie heißt du eigentlich?
doch si përgjigje
Përveç si pjesëz, doch është edhe përgjigje e plotë ndaj një pyetjeje mohore:
Gjermanisht: Hast du keine Zeit? — Doch, ich habe Zeit.
Shqip: Nuk ke kohë? — Po, kam kohë.
Kombinimet
Pjesëzat shpesh vijnë në grup, dhe rendi është i ngulitur:
- Komm doch mal vorbei! — Hajde, kalo ndonjëherë!
- Das ist ja wohl nicht dein Ernst! — Nuk po flet seriozisht, apo jo!
- Sag mal, hast du eigentlich Zeit?
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Përkthimi fjalë për fjalë i doch ose mal | mos i përktheni | ato shprehin ton, jo kuptim |
| Doch komm mit! | Komm doch mit! | nuk qëndrojnë në vendin e parë |
| Mospërdorimi fare | shtoni mal dhe doch në kërkesa | pa to gjuha tingëllon e ftohtë |
| Përdorimi në tekst zyrtar | hiqini në shkrim formal | ato i përkasin gjuhës së folur |
| Theksimi i tyre në të folur | ato janë të patheksuara | theksi i ndryshon kuptimin |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja i shpreh të njëjtat nuanca me fjalë si hajde, pra, ore, moj, në fakt, ndoshta ose thjesht me intonacion. Ekuivalenti më i afërt i mal është pak te shprehja më ndihmo pak. Por përputhja nuk është kurrë e plotë: pjesëzat gjermane duhen ndier, jo përkthyer.
Përmbledhje e shkurtër
- Ndryshojnë tonin, jo faktin.
- Qëndrojnë në mes të fjalisë, të patheksuara.
- doch = këmbëngulje; mal = zbutje; ja = habi; wohl = supozim.
- Tipar i gjuhës së folur, jo i shkrimit zyrtar.
Këshilla praktike për ushtrime
- Dëgjoni dialogë gjermanë dhe shënoni çdo pjesëz që dëgjoni.
- Merrni pesë kërkesa të thata dhe zbutini me mal dhe doch.
- Mësoni kombinimet e gatshme si shprehje të tëra: Komm doch mal vorbei!
