Fjalitë e varura kohore - Temporale Nebensätze
Përmbledhje e mësimit
Fjalitë e varura kohore tregojnë kur ndodh veprimi i fjalisë kryesore. Ato hapen me një lidhëz kohore dhe, si çdo fjali e varur, e kanë foljen në fund. Vështirësia më e madhe për folësit e shqipes është dallimi midis als dhe wenn, sepse shqipja përdor vetëm kur.
Çfarë do të mësoni?
- Gjashtë lidhëzat kryesore kohore.
- Dallimin als / wenn.
- Përputhjen e kohëve me nachdem.
- Rendin kur fjalia e varur vjen e para.
Lidhëzat kohore
| Lidhëza | Kuptimi | Shembull | Shqip |
|---|---|---|---|
| als | një herë, në të shkuarën | Als ich Kind war, ... | Kur isha fëmijë ... |
| wenn | sa herë; në të ardhmen | Wenn ich Zeit habe, ... | Kur kam kohë ... |
| während | njëkohësisht | Während er kochte, ... | Ndërsa ai gatuante ... |
| bevor | para se | Bevor ich gehe, ... | Para se të shkoj ... |
| nachdem | pasi | Nachdem ich gegessen hatte, ... | Pasi kisha ngrënë ... |
| seit / seitdem | që prej | Seitdem ich hier wohne, ... | Që prej se banoj këtu ... |
| bis | derisa | Warte, bis ich komme. | Prit derisa të vij. |
| sobald | sapo | Sobald er kommt, ... | Sapo të vijë ... |
als apo wenn?
| Situata | Lidhëza | Shembull |
|---|---|---|
| Një ngjarje e vetme në të shkuarën | als | Als ich nach Berlin kam, war es kalt. |
| Veprim i përsëritur në të shkuarën | wenn | Immer wenn ich kam, war er da. |
| E tashme ose e ardhme | wenn | Wenn ich Zeit habe, rufe ich dich an. |
Rregull i shkurtër: als = një herë e vetme në të shkuarën; wenn = të gjitha rastet e tjera.
nachdem dhe përputhja e kohëve
Me nachdem veprimet ndodhin njëri pas tjetrit, prandaj kohët duhet të ndryshojnë:
| Fjalia e varur | Fjalia kryesore | Shembull |
|---|---|---|
| Plusquamperfekt | Präteritum | Nachdem er gegessen hatte, ging er. |
| Perfekt | Präsens | Nachdem ich gegessen habe, gehe ich. |
Me bevor ndodh e kundërta: të dyja fjalitë qëndrojnë zakonisht në të njëjtën kohë.
Rendi i fjalëve
Gjermanisht: Als ich klein war, wohnte ich in Shkodra.
Shqip: Kur isha i vogël, banoja në Shkodër.
Kur fjalia e varur vjen e para, ajo zë vendin e parë, prandaj folja e fjalisë kryesore vjen menjëherë pas presjes.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Wenn ich Kind war ... | Als ich Kind war ... | ngjarje e vetme e shkuar |
| Als ich Zeit habe ... | Wenn ich Zeit habe ... | e tashme ose e ardhme |
| Nachdem ich gegessen habe, ging ich. | ... gegessen hatte, ging ich. | përputhja e kohëve |
| Bevor ich gehe, ich rufe an. | ..., rufe ich an. | folja para kryefjalës |
| Während er kochte hat, ... | Während er kochte, ... | folja e zgjedhuar në fund |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja përdor kur për të gjitha situatat, prandaj folësit e shqipes nuk kanë një kategori mendore për dallimin als/wenn. Ky dallim duhet ndërtuar nga e para. Po ashtu, shqipja nuk e kërkon Plusquamperfektin pas pasi, ndërsa gjermanishtja po.
Përmbledhje e shkurtër
- Folja e zgjedhuar në fund, presje gjithmonë.
- als = një herë në të shkuarën; wenn = pjesa tjetër.
- nachdem kërkon një kohë më të hershme.
- Fjalia e varur në krye → folja kryesore menjëherë pas presjes.
Këshilla praktike për ushtrime
- Tregoni fëmijërinë tuaj me als dhe rutinën tuaj me wenn.
- Ndërtoni pesë çifte veprimesh të njëpasnjëshme me nachdem.
- Përsëritni të njëjtën fjali me lidhëz në krye dhe në mes.
