Fjalitë me paskajore - Infinitivsätze mit zu
Përmbledhje e mësimit
Fjalia me paskajore është një fjali e varur pa kryefjalë të vetën: kryefjala kuptohet nga fjalia kryesore. Ajo ndërtohet me zu + paskajore, të cilat qëndrojnë në fund.
Çfarë do të mësoni?
- Ndërtimin bazë me zu.
- Foljet, mbiemrat dhe emrat që e kërkojnë.
- Vendin e zu te foljet e ndashme.
- Rastet kur zu nuk vihet.
Ndërtimi bazë
Gjermanisht: Ich habe vor, nächstes Jahr nach Deutschland zu fahren.
Shqip: Kam ndër mend të shkoj vitin e ardhshëm në Gjermani.
Vini re: kryefjala shprehet vetëm një herë, në fjalinë kryesore. Ekuivalenti më i afërt në gjuhën shqipe është lidhorja me të.
Foljet që kërkojnë zu
| Folja | Shqip | Shembull |
|---|---|---|
| versuchen | përpiqem | Ich versuche, pünktlich zu sein. |
| hoffen | shpresoj | Wir hoffen, dich bald zu sehen. |
| vergessen | harroj | Vergiss nicht, mich anzurufen. |
| anfangen / beginnen | filloj | Er beginnt, Deutsch zu lernen. |
| aufhören | ndaloj | Hör auf, so laut zu sprechen. |
| vorhaben | kam ndër mend | Ich habe vor, umzuziehen. |
| sich freuen | gëzohem | Ich freue mich, dich zu treffen. |
| Lust haben | kam dëshirë | Hast du Lust, ins Kino zu gehen? |
Me mbiemra dhe emra
- Es ist wichtig, jeden Tag zu üben. — Është e rëndësishme të ushtrosh çdo ditë.
- Es ist schwer, Deutsch zu lernen. — Është e vështirë të mësosh gjermanisht.
- Ich habe keine Zeit, ins Kino zu gehen. — Nuk kam kohë të shkoj në kinema.
- Er hat die Möglichkeit, im Ausland zu studieren. — Ai ka mundësinë të studiojë jashtë.
Foljet e ndashme
Te foljet e ndashme, zu futet midis parashtesës dhe rrënjës, dhe e gjitha shkruhet si një fjalë:
- anrufen → anzurufen
- aufstehen → aufzustehen
- einkaufen → einzukaufen
- umziehen → umzuziehen
Kur NUK përdoret zu
| Pas | Shembull | Shqip |
|---|---|---|
| foljeve modale | Ich kann schwimmen. | Di të notoj. |
| werden (e ardhmja) | Ich werde kommen. | Do të vij. |
| sehen, hören | Ich höre ihn singen. | E dëgjoj duke kënduar. |
| lassen | Ich lasse das Auto reparieren. | E jap makinën për riparim. |
| gehen, bleiben | Ich gehe einkaufen. | Shkoj për pazar. |
um ... zu për qëllim
Kur fjalia shpreh qëllim dhe kryefjala është e njëjtë, përdoret um ... zu:
Gjermanisht: Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu arbeiten.
Shqip: Mësoj gjermanisht për të punuar në Gjermani.
Presja
Presja para fjalisë me paskajore është e detyrueshme kur fjalia përmban gjymtyrë të tjera përveç zu + folja, dhe gjithmonë pas um, ohne, statt.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Ich hoffe, dass ich dich zu sehen. | Ich hoffe, dich zu sehen. | ose dass, ose zu, jo të dyja |
| Ich versuche zu pünktlich sein. | ..., pünktlich zu sein. | zu qëndron para foljes në fund |
| zu anrufen | anzurufen | zu futet në mes |
| Ich kann zu schwimmen. | Ich kann schwimmen. | pas modaleve pa zu |
| Ich lerne Deutsch, um ich arbeite. | ..., um zu arbeiten. | um ... zu nuk merr kryefjalë |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja përdor lidhoren me të dhe e zgjedhon foljen: Përpiqem të jem i saktë. Gjermanishtja e lë foljen në paskajore dhe e dërgon në fund. Prandaj të jem nuk përkthehet me një folje të zgjedhuar, por me zu sein.
Përmbledhje e shkurtër
- zu + paskajore, në fund të fjalisë.
- Foljet e ndashme: anzurufen.
- Pa zu pas modaleve, werden, sehen, hören, lassen, gehen.
- Qëllimi: um ... zu.
Këshilla praktike për ushtrime
- Mësoni foljen bashkë me strukturën: vorhaben, ... zu ...
- Shkruani pesë plane për vitin e ardhshëm me Ich habe vor, ... zu ...
- Ushtroni posaçërisht foljet e ndashme me zu në mes.
