Koha e ardhme me “do të”
Koha e ardhme tregon një veprim që do të ndodhë pas çastit të të folurit. Forma kryesore e shqipes standarde është do të + folja në mënyrën lidhore. Pjesëza do rrjedh nga folja dua, por sot është ngurtësuar: ajo nuk ndryshon sipas vetës.
Paradigma e plotë
| Veta | Pohore | Mohore | Pyetëse |
|---|---|---|---|
| unë | do të punoj | nuk do të punoj | A do të punoj? |
| ti | do të punosh | nuk do të punosh | A do të punosh? |
| ai / ajo | do të punojë | nuk do të punojë | A do të punojë? |
| ne | do të punojmë | nuk do të punojmë | A do të punojmë? |
| ju | do të punoni | nuk do të punoni | A do të punoni? |
| ata / ato | do të punojnë | nuk do të punojnë | A do të punojnë? |
Me foljet ndihmëse: do të jem, do të jesh, do të jetë ... dhe do të kem, do të kesh, do të ketë ...
Katër mënyrat për të shprehur të ardhmen
| Ndërtimi | Vlera | Shembull |
|---|---|---|
| do të + lidhore | e ardhmja e përgjithshme: parashikim, premtim, vendim | Nesër do të bjerë shi. |
| kam për të + pjesore | detyrim ose siguri | Kam për të shkuar te mjeku. |
| E tashmja me vlerë të ardhme | orare, plane të caktuara | Treni niset në orën shtatë. |
| do të kem + pjesore | e ardhmja e përparme | Deri nesër do të kem mbaruar. |
Përdorimet kryesore
- Parashikim: Mendoj se nesër do të bëjë ftohtë.
- Premtim: Do të të ndihmoj me detyrat.
- Vendim i marrë në çast: Mirë, do të vij me ju.
- Plan afatgjatë: Vitin e ardhshëm do të studioj mjekësi.
- Kërcënim ose paralajmërim: Nëse vonohesh, do të humbasësh trenin.
- Supozim për të tashmen: Do të jetë në zyrë tani. — pra «me siguri është».
Kur NUK përdoret “do të”
Pas lidhëzave kohore kur, sapo, pasi, derisa, para se shqipja përdor lidhoren, jo të ardhmen:
- Kur të mbarosh, më telefono. — jo kur do të mbarosh.
- Sapo të mbërrijë treni, do të nisemi.
- Do të pres derisa të kthehesh.
E njëjta gjë vlen pas nëse në fjalitë kushtore reale: Nëse mëson, do të kalosh.
Fjalët sinjalizuese
nesër, pasnesër, sonte, javën e ardhshme, muajin e ardhshëm, vitin që vjen, së shpejti, më vonë, në të ardhmen, pas dy ditësh, brenda javës, herët a vonë.
Gabimet e zakonshme
| Gabim | Saktë | Pse |
|---|---|---|
| do punoj | do të punoj | forma pa të është krahinore, jo standarde |
| ai do të punon | ai do të punojë | lidhorja e vetës III merr -ë |
| do të nuk vij | nuk do të vij | pjesëza mohuese qëndron para do |
| Kur do të mbarosh, më telefono. | Kur të mbarosh, më telefono. | pas kur vjen lidhorja |
| Nëse do të mësosh, do të kalosh. | Nëse mëson, do të kalosh. | kushti real merr të tashmen |
Provo vetë
- Nesër ___ (nisem) herët për në punë. (do të nisem)
- Sapo ___ (mbaroj) detyrën, do të dal. (të mbaroj)
- Ai ___ (vij) me siguri në mbrëmje. (do të vijë)
- Deri të premten ___ (lexoj) gjithë librin. (do të kem lexuar)
- ___ (nuk / harroj) kurrë këtë ditë. (Nuk do ta harroj)
Burime dhe referenca
- Gramatika e gjuhës shqipe I – Morfologjia, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2002.
- Gramatika e gjuhës shqipe II – Sintaksa, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2002.
- Drejtshkrimi i gjuhës shqipe, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë, 1973.
- Fjalori i gjuhës shqipe, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2006.
