Foljet vetvetore - Reflexive Verben
Përmbledhje e mësimit
Foljet vetvetore shoqërohen nga një përemër vetvetor që i referohet vetë kryefjalës: Ich wasche mich — «Unë lahem». Në gjermanisht ky përemër është i detyrueshëm dhe ndryshon sipas vetës, ndërsa shqipja e shpreh të njëjtin kuptim me mbaresën e foljes joveprore.
Çfarë do të mësoni?
- Përemrat vetvetorë në kallëzore dhe dhanore.
- Foljet vetvetore më të përdorura.
- Kur përdoret dhanorja në vend të kallëzores.
- Vendin e përemrit në fjali.
Përemrat vetvetorë
| Veta | Kallëzore | Dhanore | Shembull |
|---|---|---|---|
| ich | mich | mir | Ich wasche mich. |
| du | dich | dir | Du freust dich. |
| er / sie / es | sich | sich | Er interessiert sich. |
| wir | uns | uns | Wir treffen uns. |
| ihr | euch | euch | Ihr beeilt euch. |
| sie / Sie | sich | sich | Sie erinnern sich. |
Vetëm veta e parë dhe e dytë njëjës e dallojnë kallëzoren nga dhanorja: mich / mir dhe dich / dir. Në të gjitha vetat e tjera forma është e njëjtë.
Foljet vetvetore më të përdorura
| Folja | Shqip | Shembull |
|---|---|---|
| sich freuen (über / auf) | gëzohem | Ich freue mich auf den Urlaub. |
| sich interessieren für | interesohem për | Er interessiert sich für Musik. |
| sich erinnern an | kujtoj | Ich erinnere mich an dich. |
| sich beeilen | nxitoj | Beeil dich! |
| sich waschen | lahem | Ich wasche mich. |
| sich setzen | ulem | Setzen Sie sich, bitte. |
| sich treffen | takohem | Wir treffen uns um acht. |
| sich entschuldigen | kërkoj falje | Ich entschuldige mich. |
| sich ausruhen | pushoj | Ruh dich aus! |
| sich vorstellen | prezantohem | Darf ich mich vorstellen? |
Kur përdoret dhanorja
Kur fjalia ka edhe një kundrinor të drejtë, përemri vetvetor kalon në dhanore:
| Pa kundrinor (kallëzore) | Me kundrinor (dhanore) |
|---|---|
| Ich wasche mich. — Unë lahem. | Ich wasche mir die Hände. — Unë laj duart. |
| Ich ziehe mich an. — Unë vishem. | Ich ziehe mir die Jacke an. — Vesh xhaketën. |
| — | Ich putze mir die Zähne. — Laj dhëmbët. |
Rregull praktik: nëse pas foljes ka një send, përemri shkon në dhanore.
Vendi i përemrit
- Fjali dëftore: menjëherë pas foljes — Ich freue mich sehr.
- Pyetje: pas kryefjalës — Freust du dich?
- Fjali e varur: pas kryefjalës — ..., weil ich mich freue.
- Urdhërore: pas foljes — Beeil dich!
- Me folje modale: përemri qëndron herët, folja në fund — Ich muss mich beeilen.
Në kohën e kryer
Të gjitha foljet vetvetore marrin haben në Perfekt:
Gjermanisht: Ich habe mich sehr gefreut.
Shqip: U gëzova shumë.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Ich freue sehr. | Ich freue mich sehr. | përemri është i detyrueshëm |
| Ich wasche mich die Hände. | Ich wasche mir die Hände. | me kundrinor → dhanore |
| Er freut mich. | Er freut sich. | përemri ndjek vetën |
| Ich bin mich gefreut. | Ich habe mich gefreut. | vetvetoret marrin haben |
| Ich interessiere mich Musik. | ... mich für Musik. | folja kërkon parafjalën für |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja e shpreh vetvetoren me mbaresë: lahem, vishem, gëzohem. Gjermanishtja përdor një fjalë të veçantë pas foljes. Ekuivalenti më i afërt në gjuhën shqipe është diateza joveprore, por gjermanishtja e ndan përemrin nga folja dhe e lakon atë sipas rasës — diçka që shqipja nuk e bën.
Përmbledhje e shkurtër
- Përemri vetvetor është i detyrueshëm.
- Kallëzore: mich, dich, sich, uns, euch, sich.
- Dhanore vetëm te mir dhe dir, kur ka kundrinor.
- Në Perfekt gjithmonë haben.
Këshilla praktike për ushtrime
- Mësoni foljen bashkë me përemrin dhe parafjalën: sich interessieren für.
- Përshkruani rutinën e mëngjesit; ajo është plot folje vetvetore.
- Krahasoni çiftet mich / mir me e pa kundrinor.
