Rasa dhanore në gjermanisht - Der Dativ
Përmbledhje e mësimit
Dativ është rasa e kundrinorit të zhdrejtë: ajo tregon kujt i drejtohet veprimi. Ndryshe nga kallëzorja, ku ndryshon vetëm gjinia mashkullore, në dhanore ndryshojnë të tria gjinitë dhe shumësi. Prandaj kjo rasë kërkon më shumë ushtrim.
Çfarë do të mësoni?
- Nyjat e dhanores për çdo gjini.
- Foljet që kërkojnë detyrimisht dhanore.
- Parafjalët që marrin gjithmonë dhanore.
- Mbaresën -n te emrat në shumës.
Tabela e nyjave
| Gjinia | Nominativ | Akkusativ | Dativ |
|---|---|---|---|
| Mashkullore | der / ein | den / einen | dem / einem |
| Femërore | die / eine | die / eine | der / einer |
| Asnjanëse | das / ein | das / ein | dem / einem |
| Shumës | die | die | den + emri me -n |
Kujdes: në dhanore der nuk është më mashkullore, por femërore. Kjo është një nga ngatërresat më të mëdha për nxënësit.
Mbaresa -n në shumës
Në dhanoren e shumësit, edhe emri merr -n, përveç kur shumësi mbaron tashmë me -n ose -s:
- die Kinder → mit den Kindern
- die Freunde → mit den Freunden
- die Frauen → mit den Frauen (ka tashmë -n)
- die Autos → mit den Autos (mbaron me -s)
Foljet me dhanore
| Folja | Shqip | Shembull |
|---|---|---|
| helfen | ndihmoj | Ich helfe dem Kind. |
| danken | falënderoj | Ich danke dir. |
| gefallen | më pëlqen | Das Buch gefällt mir. |
| gehören | i përkas | Das Auto gehört meinem Bruder. |
| antworten | i përgjigjem | Er antwortet der Lehrerin. |
| schmecken | ka shije | Die Suppe schmeckt uns. |
| passen | më rri mirë | Die Jacke passt ihm. |
| gratulieren | uroj | Wir gratulieren ihnen. |
Kujdes: kjo strukturë nuk përkthehet fjalë për fjalë. Fjalia Das Buch gefällt mir do të thotë «Libri më pëlqen», por fjalë për fjalë është «Libri i pëlqen mua». Kryefjala në gjermanisht është libri, jo unë.
Parafjalët me dhanore
| Parafjala | Shqip | Shembull |
|---|---|---|
| aus | nga (prejardhje) | aus der Schweiz |
| bei | te, pranë | bei meinem Freund |
| mit | me | mit dem Bus |
| nach | pas, për në (qytete) | nach dem Essen |
| seit | që prej | seit einem Jahr |
| von | nga, i | von meiner Mutter |
| zu | te, për te | zum Arzt |
| gegenüber | përballë | gegenüber dem Bahnhof |
Format e shkurtuara janë të zakonshme: zu dem → zum, zu der → zur, bei dem → beim, von dem → vom.
Përemrat në dhanore
| Nominativ | Dativ | Shembull | Shqip |
|---|---|---|---|
| ich | mir | Gib mir das Buch. | Ma jep librin. |
| du | dir | Ich helfe dir. | Të ndihmoj. |
| er / es | ihm | Ich danke ihm. | E falënderoj atë. |
| sie | ihr | Es gefällt ihr. | Asaj i pëlqen. |
| wir | uns | Er hilft uns. | Ai na ndihmon. |
| ihr | euch | Ich zeige euch die Stadt. | Ju tregoj qytetin. |
| sie / Sie | ihnen / Ihnen | Wir danken Ihnen. | Ju falënderojmë. |
Shembuj me përkthim
Gjermanisht: Ich fahre mit dem Bus zur Arbeit.
Shqip: Unë shkoj në punë me autobus.
Gjermanisht: Kannst du mir bitte helfen?
Shqip: A mund të më ndihmosh, të lutem?
Gjermanisht: Ich wohne seit einem Jahr in Berlin.
Shqip: Banoj në Berlin që prej një viti.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Ich helfe den Mann. | Ich helfe dem Mann. | helfen kërkon dhanore |
| mit die Freunde | mit den Freunden | shumësi merr -n |
| Ich danke dich. | Ich danke dir. | përemri në dhanore |
| der Frau kuptuar si mashkullore | në dhanore der = femërore | ngatërresë e nyjave |
| Ich gefalle das Buch. | Das Buch gefällt mir. | kryefjala është libri |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja e ka gjithashtu dhanoren: I ndihmoj djalit. Dallimi është dyfishtë: gjermanishtja e shënon rasën te nyja, kurse shqipja te mbaresa e emrit; dhe shqipja e rimerr kundrinorin me trajtë të shkurtër (i), gjë që gjermanishtja nuk e bën.
Përmbledhje e shkurtër
- dem / der / dem / den + -n.
- Në dhanore der është femërore.
- Foljet helfen, danken, gefallen, gehören kërkojnë dhanore.
- Parafjalët aus, bei, mit, nach, seit, von, zu gjithmonë dhanore.
Këshilla praktike për ushtrime
- Mësoni parafjalët e dhanores si një varg të vetëm; ato përsëriten çdo ditë.
- Mësoni foljet me dhanore bashkë me një fjali model.
- Ushtroni posaçërisht shumësin me -n, sepse harrohet më shpesh.
