Konjunktiv I dhe ligjërata e zhdrejtë - Konjunktiv I und indirekte Rede
Përmbledhje e mësimit
Konjunktiv I është mënyra e ligjëratës së zhdrejtë në gjuhën e shkruar, sidomos në gazetari dhe në tekste zyrtare. Ajo tregon se folësi përcjell fjalët e dikujt tjetër pa u shprehur nëse i beson apo jo. Kjo është një nuancë që shqipja nuk e ka fare.
Çfarë do të mësoni?
- Formimin e Konjunktiv I.
- Format më të përdorura: sei, habe, werde.
- Rregullin e zëvendësimit me Konjunktiv II.
- Ndryshimet e vetave dhe të rrethanorëve.
Formimi
Konjunktiv I formohet nga rrënja e paskajores plus mbaresat -e, -est, -e, -en, -et, -en.
| Veta | sein | haben | werden | kommen |
|---|---|---|---|---|
| ich | sei | habe | werde | komme |
| du | seist | habest | werdest | kommest |
| er / sie / es | sei | habe | werde | komme |
| wir | seien | haben | werden | kommen |
| ihr | seiet | habet | werdet | kommet |
| sie / Sie | seien | haben | werden | kommen |
Folja sein është e parregullt: veta e parë dhe e tretë njëjës janë sei, pa mbaresë.
Rregulli i zëvendësimit
Kur forma e Konjunktiv I përputhet me atë të dëftores, ajo nuk e kryen më funksionin e vet. Në këtë rast përdoret Konjunktiv II:
| Veta | Dëftore | Konjunktiv I | Përdoret |
|---|---|---|---|
| er kommt | kommt | komme | Konjunktiv I ✓ |
| sie kommen | kommen | kommen (e njëjtë) | kämen (Konjunktiv II) |
| ich habe | habe | habe (e njëjtë) | hätte (Konjunktiv II) |
Prandaj në praktikë veta e tretë njëjës është forma që haset më shpesh, sepse aty dallimi ruhet gjithmonë.
Nga ligjërata e drejtë te ajo e zhdrejtë
| E drejtë | E zhdrejtë |
|---|---|
| Er sagt: «Ich bin müde.» | Er sagt, er sei müde. |
| Sie sagt: «Ich habe keine Zeit.» | Sie sagt, sie habe keine Zeit. |
| Er sagt: «Ich komme morgen.» | Er sagt, er komme am nächsten Tag. |
| Sie sagt: «Ich werde kommen.» | Sie sagt, sie werde kommen. |
Vini re: pas sagt nuk përdoret detyrimisht dass. Nëse përdoret, folja shkon në fund: Er sagt, dass er müde sei.
E shkuara në ligjëratë të zhdrejtë
Të tria kohët e shkuara bëhen një e vetme: Konjunktiv I i haben/sein + Partizip II.
- «Ich war krank.» → Er sagt, er sei krank gewesen.
- «Ich habe gearbeitet.» → Er sagt, er habe gearbeitet.
Ndryshimet e tjera
| E drejtë | E zhdrejtë |
|---|---|
| ich, mein | er/sie, sein/ihr |
| heute | an jenem Tag |
| morgen | am nächsten Tag |
| hier | dort |
Shembuj me përkthim
Gjermanisht: Der Minister sagte, die Lage sei ernst.
Shqip: Ministri tha se gjendja ishte e rëndë.
Gjermanisht: Die Zeitung berichtet, der Zug habe Verspätung gehabt.
Shqip: Gazeta raporton se treni kishte pasur vonesë.
Ku e hasni
Konjunktiv I është tipar i gjuhës së shkruar: lajme, raporte, procesverbale, tekste akademike. Në bisedë përdoret thjesht dëftorja me dass: Er sagt, dass er müde ist. Kjo është krejt e pranueshme në gjuhën e folur.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Er sagt, er ist müde në tekst gazete | er sei müde | gjuha e shkruar kërkon Konjunktiv I |
| Sie sagen, sie kommen. | ..., sie kämen. | forma përputhet, kalohet te Konjunktiv II |
| Er sagt, er sei gewesen krank. | ... sei krank gewesen. | pjesorja në fund |
| Er sagt, dass er sei müde. | ..., dass er müde sei. | me dass folja shkon në fund |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja nuk ka një mënyrë të veçantë për ligjëratën e zhdrejtë: përdor thjesht se ose që dhe e përshtat kohën. Prandaj Konjunktiv I nuk ka ekuivalent të drejtpërdrejtë. Për ta përcjellë të njëjtën nuancë, shqipja mund të shtojë shprehje si sipas tij ose siç thotë ai.
Përmbledhje e shkurtër
- Rrënja e paskajores + -e, -est, -e, -en, -et, -en.
- sei, habe, werde janë format kryesore.
- Nëse përputhet me dëftoren → Konjunktiv II.
- E shkuara: sei/habe + Partizip II.
Këshilla praktike për ushtrime
- Merrni një lajm dhe rishkruajeni si ligjëratë të zhdrejtë.
- Përqendrohuni te veta e tretë njëjës; aty përdoret në 90 për qind të rasteve.
- Krahasoni versionin e folur me atë të shkruar të së njëjtës fjali.
