Shkronja e madhe dhe rregullat e drejtshkrimit
Drejtshkrimi i sotëm i shqipes u njësua nga Kongresi i Drejtshkrimit i vitit 1972 dhe u kodifikua në rregulloren e vitit 1973. Rregullat e shkronjës së madhe janë më të pakta se në anglisht — dhe pikërisht kjo shkakton shumicën e gabimeve.
Kur shkruhet shkronja e madhe
| Rasti | Shembull |
|---|---|
| Në fillim të fjalisë | Sot kemi mësim. |
| Emrat e njerëzve | Arta, Beni, Naim Frashëri |
| Emrat e vendeve | Tirana, Shqipëria, Mali i Zi |
| Emrat e institucioneve | Akademia e Shkencave, Universiteti i Tiranës |
| Festat kombëtare e fetare | Dita e Pavarësisë, Viti i Ri, Bajrami |
| Titujt e veprave | «Bagëti e Bujqësia» |
| Pas dy pikave, te ligjërata e drejtë | Ai tha: «Do të vij nesër.» |
Kur NUK shkruhet shkronja e madhe
| Rasti | Saktë | Gabim i shpeshtë |
|---|---|---|
| Ditët e javës | e hënë, e martë, e diel | E Hënë |
| Muajt | janar, shkurt, qershor | Janar |
| Stinët | pranverë, verë, vjeshtë, dimër | Verë |
| Emrat e gjuhëve | shqip, anglisht, gjermanisht | Shqip |
| Emrat e kombësive si mbiemra | gjuha shqipe, populli shqiptar | gjuha Shqipe |
| Profesionet dhe titujt | mësuesi, drejtori, profesori | Mësuesi në mes fjalie |
| Pikat e horizontit | veri, jug, lindje, perëndim | Veri |
Përjashtim: në një letër zyrtare, forma e mirësjelljes shkruhet me shkronjë të madhe: I nderuar Zoti Drejtor, Ju lutem.
Pesë rregullat drejtshkrimore që gabohen më shpesh
- Ë-ja fundore nuk hiqet: punë, ditë, mirë, i madhë → jo pun, dit, mir.
- Grupet mb, nd, ng ruhen të plota: mbi, i ëmbël, ndër, këndoj, ngjyrë — jo m’i, endër.
- Nyja shkruhet e ndarë: i mirë, e re, të mira — jo imirë.
- Pjesëza «të» shkruhet e ndarë, por shkurtohet me apostrof para zanoreje: të shkoj, por t’i them, t’ua jap.
- Fjalët e përbëra shkruhen bashkë: bashkëpunoj, mirëmëngjes, kryeqytet, zemërmirë.
Apostrofi
- s’ — forma e shkurtër e nuk: s’e di, s’ka problem.
- t’ — pjesëza të para zanoreje: t’i jap, t’ua them.
- ç’ — përemri pyetës: Ç’bën? Ç’është kjo?
- m’, e’ — trajta të shkurtra para zanoreve: m’i solli.
Fjalët sinjalizuese
Nëse fjala emërton një qenie, vend a institucion të vetëm e të papërsëritshëm, shkruhet me shkronjë të madhe. Nëse emërton një kategori — ditë, muaj, gjuhë, profesion — shkruhet me shkronjë të vogël.
Gabimet e zakonshme
| Gabim | Saktë | Pse |
|---|---|---|
| Të Hënën kemi provim. | Të hënën kemi provim. | ditët me shkronjë të vogël |
| Mësoj gjuhën Shqipe. | Mësoj gjuhën shqipe. | mbiemri i kombësisë me të vogël |
| Lindi në Mars. | Lindi në mars. | muajt me shkronjë të vogël |
| tirana | Tirana | emër vendi |
| ti them | t’i them | apostrofi para zanores |
Provo vetë
Korrigjo:
- Të Dielën shkojmë në Durrës. → (Të dielën shkojmë në Durrës.)
- Mësoj gjuhën Angleze. → (Mësoj gjuhën angleze.)
- Provimi është më 12 Qershor. → (... më 12 qershor.)
- Dua ti them diçka. → (Dua t’i them diçka.)
Burime dhe referenca
- Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, Tiranë, 1972.
- Gramatika e gjuhës shqipe I – Morfologjia, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2002.
- Gramatika e gjuhës shqipe II – Sintaksa, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2002.
- Drejtshkrimi i gjuhës shqipe, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë, 1973.
- Fjalori i gjuhës shqipe, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2006.
