Fjalori i shtëpisë
Shtëpia është fusha e parë leksikore që mëson çdo folës i ri i një gjuhe, sepse fjalët e saj përsëriten çdo ditë. Ky mësim i grupon ato sipas hapësirës, objektit dhe veprimit.
Dhomat dhe hapësirat
| Hapësira | Çfarë bëjmë atje | Orendi dhe pajisje |
|---|---|---|
| dhoma e gjumit | flemë, pushojmë, vishemi | krevat, dyshek, jastëk, batanije, garderobë, komodinë |
| dhoma e ndenjes | presim miq, shohim televizor | divan, kolltuk, tavolinë e ulët, raft, tapet |
| kuzhina | gatuajmë, hamë | frigorifer, furrë, lavaman, dollap, tenxhere, tigan |
| dhoma e ngrënies | hamë së bashku | tavolinë, karrige, bufe |
| banjoja | lahemi, rregullohemi | dush, vaskë, pasqyrë, peshqir, lavatriçe |
| ballkoni | marrim ajër, thajmë rrobat | karrige, vazo lulesh, tel rrobash |
| korridori | kalojmë nga një dhomë në tjetrën | varëse rrobash, raft këpucësh |
| bodrumi / papafingoja | ruajmë sende | arka, rafte, vegla |
| oborri / kopshti | pushojmë, kultivojmë | pemë, lule, tryezë kopshti |
Objektet e përditshme
- Në kuzhinë: pjatë, gotë, filxhan, lugë, pirun, thikë, tenxhere, tigan, çajnik, peshqir kuzhine.
- Në dhomë: çarçaf, batanije, perde, tapet, llambë, dritare, derë, prizë, çelës drite.
- Pajisje elektrike: frigorifer, furrë, lavastovilje, lavatriçe, fshesë me korrent, kondicioner, hekur.
- Vegla: çekiç, kaçavidë, gozhdë, shkallë, darë.
Foljet e punëve të shtëpisë
| Folja | Bashkëlidhja tipike | Shembull |
|---|---|---|
| gatuaj | gatuaj drekën / darkën | Nëna gatuan darkën. |
| laj | laj enët / rrobat / dyshemenë | Laj enët pas darkës. |
| fshij | fshij pluhurin / dyshemenë | Të shtunave fshij dyshemenë. |
| rregulloj / ndreq | rregulloj krevatin / dhomën | Rregulloj krevatin çdo mëngjes. |
| hekuros | hekuros këmishat | Hekuros këmishat e punës. |
| var | var rrobat | I vara rrobat në ballkon. |
| ndez / fik | ndez dritën, fik televizorin | Fike dritën, të lutem. |
| hedh | hedh plehrat | Kush i hedh plehrat sot? |
Përshkrimi i një shtëpie
Për të përshkruar një banesë, kombino numërorë, mbiemra dhe parafjalë vendi:
«Banoj në një apartament të vogël me dy dhoma, në katin e tretë. Kuzhina është përballë derës, dhoma e gjumit në të djathtë dhe ballkoni pas dhomës së ndenjes. Nën dritare kam një tavolinë pune dhe mbi të një llambë të vogël.»
Fjalët sinjalizuese
Parafjalët e vendit janë çelësi i kësaj teme: në (në kuzhinë), mbi (mbi tavolinë), nën (nën krevat), pranë / afër (pranë dritares), midis (midis divanit dhe raftit), përballë (përballë derës), brenda / jashtë.
Gabimet e zakonshme
| Gabim | Saktë | Pse |
|---|---|---|
| dhoma e fjetjes | dhoma e gjumit | forma e njohur dhe e normuar |
| Jam në banjë për dhomën | Jam në banjo. | banjoja = dhoma; banjë = veprimi i larjes |
| tenxhere për skuqje | tigan | tenxherja është e thellë, për zierje |
| Jam në kuzhinë e re. | Jam në kuzhinën e re. | emri i përcaktuar merr trajtën e shquar |
| lava rrobat në lavastovilje | ... në lavatriçe | lavastovilja lan enët |
Provo vetë
- Frigoriferi ndodhet në ___. (kuzhinë)
- Çelësat janë ___ tavolinë. (mbi)
- Çdo mëngjes ___ krevatin. (rregulloj)
- Rrobat i thaj në ___. (ballkon)
Burime dhe referenca
- Gramatika e gjuhës shqipe I – Morfologjia, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2002.
- Gramatika e gjuhës shqipe II – Sintaksa, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2002.
- Drejtshkrimi i gjuhës shqipe, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë, 1973.
- Fjalori i gjuhës shqipe, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2006.
