Foljet me parafjalë - Verben mit Präpositionen
Përmbledhje e mësimit
Shumë folje gjermane kërkojnë një parafjalë të caktuar, e cila nuk mund të merret me mend nga kuptimi dhe nuk përkthehet nga shqipja. Thuhet warten auf (pres) dhe denken an (mendoj për). Këto çifte duhen mësuar si njësi të vetme, bashkë me rasën.
Çfarë do të mësoni?
- Foljet më të përdorura me parafjalë.
- Rasën që kërkon secila.
- Format pyetëse me wo(r)-.
- Format dëftuese me da(r)-.
Foljet me kallëzore
| Folja + parafjala | Shqip | Shembull |
|---|---|---|
| warten auf | pres | Ich warte auf den Bus. |
| denken an | mendoj për | Ich denke an meine Familie. |
| sich freuen auf | mezi pres | Ich freue mich auf den Urlaub. |
| sich freuen über | gëzohem për | Ich freue mich über das Geschenk. |
| sich interessieren für | interesohem për | Sie interessiert sich für Kunst. |
| sich erinnern an | kujtoj | Ich erinnere mich an den Tag. |
| sprechen über | flas për | Wir sprechen über die Arbeit. |
| bitten um | kërkoj | Ich bitte um Hilfe. |
| sich kümmern um | kujdesem për | Er kümmert sich um die Kinder. |
Foljet me dhanore
| Folja + parafjala | Shqip | Shembull |
|---|---|---|
| helfen bei | ndihmoj në | Er hilft mir bei der Arbeit. |
| teilnehmen an | marr pjesë në | Wir nehmen an dem Kurs teil. |
| sprechen mit | flas me | Ich spreche mit dem Lehrer. |
| träumen von | ëndërroj për | Sie träumt von einer Reise. |
| Angst haben vor | kam frikë nga | Ich habe Angst vor Hunden. |
| sich treffen mit | takohem me | Ich treffe mich mit Anna. |
| gehören zu | i përkas | Das gehört zu meiner Arbeit. |
Format pyetëse: wo(r)-
Kur pyetja i referohet një sendi, parafjala bashkohet me wo-. Nëse parafjala fillon me zanore, futet një r ndihmëse.
| Parafjala | Forma pyetëse | Shembull | Shqip |
|---|---|---|---|
| auf | worauf | Worauf wartest du? | Çfarë po pret? |
| an | woran | Woran denkst du? | Për çfarë po mendon? |
| über | worüber | Worüber sprecht ihr? | Për çfarë po flisni? |
| für | wofür | Wofür interessierst du dich? | Për çfarë interesohesh? |
| mit | womit | Womit fährst du? | Me çfarë udhëton? |
Kujdes: kur pyetja i referohet një personi, forma wo(r)- nuk përdoret. Në vend të saj vjen parafjala + përemri pyetës: Auf wen wartest du? — Kë po pret?
Format dëftuese: da(r)-
| Parafjala | Forma | Shembull | Shqip |
|---|---|---|---|
| auf | darauf | Ich warte darauf. | E pres atë. |
| an | daran | Ich denke daran. | Mendoj për të. |
| über | darüber | Wir sprechen darüber. | Flasim për të. |
| mit | damit | Ich bin damit einverstanden. | Jam dakord me të. |
Shembuj me përkthim
Gjermanisht: Ich warte seit einer Stunde auf den Zug.
Shqip: Prej një ore po pres trenin.
Gjermanisht: Sie interessiert sich sehr für deutsche Literatur.
Shqip: Ajo interesohet shumë për letërsinë gjermane.
Gjermanisht: Wir freuen uns auf das Wochenende.
Shqip: Mezi presim fundjavën.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Ich warte für den Bus. | Ich warte auf den Bus. | folja kërkon auf |
| Ich denke für dich. | Ich denke an dich. | folja kërkon an |
| Ich warte auf dem Bus. | ... auf den Bus. | këtu auf kërkon kallëzore |
| Was wartest du? | Worauf wartest du? | parafjala hyn në pyetje |
| Ich freue mich für den Urlaub. | ... auf den Urlaub. | auf për të ardhmen |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Edhe shqipja i lidh disa folje me parafjalë të caktuara: mendoj për, varet nga, kujdesem për. Problemi është se parafjalët nuk përputhen midis dy gjuhëve: shqipja thotë pres dikë pa parafjalë, kurse gjermanishtja kërkon auf. Prandaj folja duhet mësuar bashkë me parafjalën, si një fjalë e vetme.
Përmbledhje e shkurtër
- Parafjala është pjesë e foljes dhe nuk përkthehet.
- Mësoni gjithmonë edhe rasën: warten auf + kallëzore.
- Pyetja për sende: wo(r)-; për persona: parafjala + wen/wem.
- Zëvendësimi i sendit: da(r)-.
Këshilla praktike për ushtrime
- Shkruani foljen, parafjalën dhe rasën së bashku në një fletore: warten auf + A.
- Formoni menjëherë pyetjen me wo(r)- sa herë mësoni një folje të re.
- Krahasoni me shqipen dhe shënoni ku ndryshon parafjala; aty do të gabosh më shpesh.
