Rasa gjinore - Der Genitiv
Përmbledhje e mësimit
Genitiv tregon përkatësinë dhe u përgjigjet pyetjeve wessen? — i kujt? Ajo është rasa më pak e përdorur në gjuhën e folur, ku shpesh zëvendësohet me von + dhanore, por mbetet e detyrueshme në gjuhën e shkruar dhe zyrtare.
Çfarë do të mësoni?
- Nyjat e gjinores.
- Mbaresën -s ose -es te emri.
- Parafjalët që kërkojnë gjinore.
- Zëvendësimin me von.
Tabela e nyjave
| Gjinia | Nyjë e shquar | Nyjë e pashquar | Shembull |
|---|---|---|---|
| Mashkullore | des + emri -s/-es | eines | das Auto des Mannes |
| Femërore | der | einer | das Auto der Frau |
| Asnjanëse | des + emri -s/-es | eines | das Spielzeug des Kindes |
| Shumës | der | — | die Bücher der Kinder |
Kujdes: te mashkullorja dhe asnjanësja ndryshon edhe emri, jo vetëm nyja. Kjo është e vetmja rasë ku ndodh kjo.
Mbaresa e emrit
- -es te emrat njërrokësh dhe ata që mbarojnë me -s, -ß, -z, -tz: des Mannes, des Hauses.
- -s te emrat shumërrokësh: des Lehrers, des Computers.
- Emrat femërorë nuk marrin asnjë mbaresë: der Frau, jo der Fraus.
Parafjalët me gjinore
| Parafjala | Shqip | Shembull |
|---|---|---|
| wegen | për shkak të | wegen des Wetters |
| während | gjatë | während der Woche |
| trotz | megjithë | trotz des Regens |
| statt / anstatt | në vend të | statt des Autos |
| innerhalb | brenda | innerhalb eines Jahres |
| außerhalb | jashtë | außerhalb der Stadt |
Emrat e përveçëm
Me emra njerëzish, gjinorja bëhet me -s pa apostrof dhe vendoset para emrit të zotëruar:
- Annas Buch — libri i Anës
- Peters Auto — makina e Pjetrit
- Nëse emri mbaron me -s ose -z, përdoret apostrofi: Hans’ Bruder.
Zëvendësimi me von
| Gjinore (e shkruar) | Me von (e folur) | Shqip |
|---|---|---|
| das Auto des Lehrers | das Auto von dem Lehrer | makina e mësuesit |
| die Mutter meiner Freundin | die Mutter von meiner Freundin | nëna e shoqes sime |
| wegen des Wetters | wegen dem Wetter | për shkak të motit |
Forma me von është e pranueshme në bisedë, por në provime dhe në shkrim zyrtar kërkohet gjinorja.
Shembuj me përkthim
Gjermanisht: Das ist das Haus meines Bruders.
Shqip: Kjo është shtëpia e vëllait tim.
Gjermanisht: Trotz des schlechten Wetters gingen wir spazieren.
Shqip: Megjithë motin e keq, dolëm shëtitje.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| das Auto des Mann | des Mannes | emri merr -es |
| der Fraus | der Frau | femërorja pa mbaresë |
| Anna's Buch | Annas Buch | gjermanishtja nuk përdor apostrof |
| wegen dem Wetter në shkrim | wegen des Wetters | gjuha e shkruar kërkon gjinoren |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja e shpreh përkatësinë me gjinoren dhe me nyjën e përparme: shtëpia e vëllait. Gjermanishtja e shpreh me nyjën des/der dhe me mbaresë te emri. Renditja është e njëjtë: i zotëruari vjen i pari, zotëruesi i dyti. Prandaj ky është një nga rastet ku dy gjuhët përputhen mirë.
Përmbledhje e shkurtër
- des / der / des / der.
- Mashkullorja dhe asnjanësja: emri + -s ose -es.
- Parafjalët wegen, während, trotz, statt.
- Në bisedë shpesh von + dhanore.
Këshilla praktike për ushtrime
- Përshkruani pronat e familjes suaj me gjinore.
- Rishkruani dhjetë fjali nga von në gjinore.
- Mësoni katër parafjalët kryesore përmendsh.
