Foljet në kohën e tashme - Verben im Präsens
Përmbledhje e mësimit
Në gjuhën gjermane folja ndryshon mbaresën sipas vetës. Rrënja e foljes merret duke hequr -en nga forma e paskajores: lernen → lern-. Pastaj i shtohet mbaresa përkatëse. Ndryshe nga shqipja, kryefjala nuk hiqet kurrë.
Çfarë do të mësoni?
- Mbaresat e rregullta për të gjashtë vetat.
- Foljet me rrënjë që mbaron me -t ose -d.
- Foljet me ndryshim zanoreje në vetën e dytë dhe të tretë njëjës.
- Zgjedhimin e sein, haben dhe werden.
Mbaresat e rregullta
| Veta | Mbaresa | lernen | wohnen | Shqip |
|---|---|---|---|---|
| ich | -e | lerne | wohne | mësoj / banoj |
| du | -st | lernst | wohnst | mëson / banon |
| er / sie / es | -t | lernt | wohnt | mëson / banon |
| wir | -en | lernen | wohnen | mësojmë / banojmë |
| ihr | -t | lernt | wohnt | mësoni / banoni |
| sie / Sie | -en | lernen | wohnen | mësojnë / mësoni |
Foljet me rrënjë në -t ose -d
Kur rrënja mbaron me -t, -d ose me grupe si -fn, shtohet një -e- ndihmëse për ta bërë të shqiptueshme:
| Veta | arbeiten | finden | öffnen |
|---|---|---|---|
| ich | arbeite | finde | öffne |
| du | arbeitest | findest | öffnest |
| er / sie / es | arbeitet | findet | öffnet |
| ihr | arbeitet | findet | öffnet |
Foljet me ndryshim zanoreje
Një grup foljesh të forta e ndryshojnë zanoren e rrënjës vetëm te du dhe er/sie/es. Kjo duhet mësuar përmendsh.
| Paskajorja | du | er / sie / es | Ndryshimi | Shqip |
|---|---|---|---|---|
| fahren | fährst | fährt | a → ä | udhëtoj |
| schlafen | schläfst | schläft | a → ä | fle |
| sprechen | sprichst | spricht | e → i | flas |
| helfen | hilfst | hilft | e → i | ndihmoj |
| sehen | siehst | sieht | e → ie | shoh |
| lesen | liest | liest | e → ie | lexoj |
| nehmen | nimmst | nimmt | e → i (+ mm) | marr |
Sein, haben dhe werden
| Veta | sein (jam) | haben (kam) | werden (bëhem) |
|---|---|---|---|
| ich | bin | habe | werde |
| du | bist | hast | wirst |
| er / sie / es | ist | hat | wird |
| wir | sind | haben | werden |
| ihr | seid | habt | werdet |
| sie / Sie | sind | haben | werden |
Shembuj me përkthim
Gjermanisht: Ich lerne jeden Tag Deutsch.
Shqip: Unë mësoj gjermanisht çdo ditë.
Gjermanisht: Er spricht sehr gut Englisch.
Shqip: Ai flet shumë mirë anglisht.
Gjermanisht: Wir arbeiten in einem Büro.
Shqip: Ne punojmë në një zyrë.
Fjalë sinjalizuese
immer (gjithmonë), oft (shpesh), manchmal (ndonjëherë), selten (rrallë), nie (kurrë), jeden Tag (çdo ditë), heute (sot), jetzt (tani).
Përjashtime
- Foljet në -eln humbin e-në: sammeln → ich sammle.
- Kur rrënja mbaron me -s, -ß, -z, -x, veta e dytë merr vetëm -t: heißen → du heißt.
- wissen është e parregullt: ich weiß, du weißt, er weiß, wir wissen.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Lerne Deutsch. | Ich lerne Deutsch. | kryefjala është e detyrueshme |
| er sprecht | er spricht | folje me ndryshim zanoreje |
| du arbeitst | du arbeitest | rrënja në -t merr -e- |
| ihr seit | ihr seid | shkruhet me d |
| du heißst | du heißt | pas ß vetëm -t |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Të dyja gjuhët e ndryshojnë foljen sipas vetës, prandaj sistemi nuk është i huaj për folësit e shqipes. Dallimi qëndron te dy pika: gjermanishtja e kërkon detyrimisht përemrin, dhe ka një grup foljesh që ndryshojnë zanoren vetëm në dy veta — dukuri që shqipja nuk e ka.
Përmbledhje e shkurtër
- Mbaresat: -e, -st, -t, -en, -t, -en.
- Rrënjë në -t/-d → shtohet -e-.
- Foljet e forta ndryshojnë zanoren te du dhe er/sie/es.
- sein dhe haben mësohen përmendsh.
Këshilla praktike për ushtrime
- Zgjedhoni me zë çdo folje të re menjëherë sapo e mësoni.
- Mbani një listë të veçantë për foljet me ndryshim zanoreje.
- Shkruani rutinën tuaj ditore me dhjetë folje të ndryshme.
