Numrat, ora dhe data - Die Zahlen, Uhrzeit und Datum
Përmbledhje e mësimit
Numrat gjermanë kanë një veçori që i habit folësit e shqipes: te numrat dyshifrorë thuhet fillimisht njësheja dhe pastaj dhjetësheja. Kështu 21 nuk është njëzet e një, por einundzwanzig, domethënë «një-e-njëzet». Po ashtu, ora bisedore ndërtohet ndryshe nga shqipja.
Çfarë do të mësoni?
- Numrat themelorë nga 0 deri në një milion.
- Rendin e përmbysur te numrat dyshifrorë.
- Orën zyrtare dhe atë bisedore.
- Numërorët rreshtorë dhe shkrimin e datës.
Numrat themelorë
| Numri | Gjermanisht | Numri | Gjermanisht |
|---|---|---|---|
| 0 | null | 11 | elf |
| 1 | eins | 12 | zwölf |
| 2 | zwei | 13 | dreizehn |
| 3 | drei | 16 | sechzehn |
| 4 | vier | 17 | siebzehn |
| 5 | fünf | 20 | zwanzig |
| 6 | sechs | 30 | dreißig |
| 7 | sieben | 40 | vierzig |
| 8 | acht | 60 | sechzig |
| 9 | neun | 70 | siebzig |
| 10 | zehn | 100 | hundert |
Kujdes me format e parregullta: sechzehn dhe sechzig (pa s), siebzehn dhe siebzig (pa en), dreißig (me ß, jo -zig).
Rendi i përmbysur
| Shifra | Gjermanisht | Fjalë për fjalë | Shqip |
|---|---|---|---|
| 21 | einundzwanzig | një-e-njëzet | njëzet e një |
| 35 | fünfunddreißig | pesë-e-tridhjetë | tridhjetë e pesë |
| 67 | siebenundsechzig | shtatë-e-gjashtëdhjetë | gjashtëdhjetë e shtatë |
| 99 | neunundneunzig | nëntë-e-nëntëdhjetë | nëntëdhjetë e nëntë |
Numrat shkruhen bashkë, si një fjalë e vetme: einhundertdreiundzwanzig = 123.
Ora
| Ora | Bisedore | Zyrtare | Shqip |
|---|---|---|---|
| 14:00 | zwei Uhr | vierzehn Uhr | ora dy |
| 14:15 | Viertel nach zwei | vierzehn Uhr fünfzehn | dy e çerek |
| 14:30 | halb drei | vierzehn Uhr dreißig | dy e gjysmë |
| 14:45 | Viertel vor drei | vierzehn Uhr fünfundvierzig | tre pa çerek |
Kujdes: kjo strukturë nuk përkthehet fjalë për fjalë. Shprehja halb drei nuk do të thotë «tre e gjysmë», por dy e gjysmë: gjermanishtja numëron gjysmën drejt orës së ardhshme, kurse shqipja e llogarit pas orës së shkuar. Ky është një nga gabimet më të shpeshta e më të rrezikshme në praktikë.
Gjermanisht: Der Kurs beginnt um halb neun.
Shqip: Kursi fillon në orën tetë e gjysmë.
Numërorët rreshtorë dhe data
Numërorët rreshtorë formohen me -te deri te 19 dhe me -ste nga 20 e tutje: der erste, der zweite, der dritte, der vierte ... der zwanzigste. Format e parregullta janë erste (1.), dritte (3.) dhe siebte (7.).
| Përdorimi | Gjermanisht | Shqip |
|---|---|---|
| Data si kryefjalë | Heute ist der erste Mai. | Sot është një maji. |
| Data me parafjalë | Am ersten Mai fahren wir. | Më një maj nisemi. |
| Viti | Ich bin 1998 geboren. | Kam lindur në vitin 1998. |
Vini re: para vitit gjermanishtja nuk përdor parafjalë, ose përdor im Jahr. Nuk thuhet kurrë in 1998 në gjermanishten standarde.
Ditët dhe muajt
Ditët: Montag, Dienstag, Mittwoch, Donnerstag, Freitag, Samstag, Sonntag — të gjitha mashkullore (der Montag).
Muajt: Januar, Februar, März, April, Mai, Juni, Juli, August, September, Oktober, November, Dezember — gjithashtu mashkullore.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| zwanzigeins | einundzwanzig | njësheja vjen e para |
| halb drei kuptuar si 3:30 | është 2:30 | gjysma llogaritet drejt orës tjetër |
| sechszehn | sechzehn | bie s-ja |
| dreizig | dreißig | shkruhet me ß |
| in 1998 | 1998 ose im Jahr 1998 | pa parafjalën in |
| am erste Mai | am ersten Mai | pas am vjen dhanorja |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja i thotë numrat në rendin e natyrshëm dhjetësh–njësh, njësoj si anglishtja. Gjermanishtja e përmbys këtë rend, prandaj numrat duhen ushtruar me dëgjim, jo vetëm me sy. Po ashtu, shqipja thotë dy e gjysmë, kurse gjermanishtja halb drei — një ndryshim logjik që kërkon vëmendje të veçantë.
Përmbledhje e shkurtër
- 21 = einundzwanzig: njësheja e para.
- Numrat shkruhen si një fjalë e vetme.
- halb drei = 2:30, jo 3:30.
- Viertel nach = e çerek, Viertel vor = pa çerek.
- Data: am ersten Mai, me dhanore.
Këshilla praktike për ushtrime
- Lexoni me zë numrat e telefonit dhe çmimet; ato ju detyrojnë të përmbysni rendin shpejt.
- Vizatoni një orë dhe thoni kohën me të dyja mënyrat, bisedore dhe zyrtare.
- Shkruani pesë data të rëndësishme për ju me formën am ... ten.
