Përemrat vetorë - Personalpronomen
Përmbledhje e mësimit
Përemrat vetorë janë fjalët që zëvendësojnë emrin e personit ose të sendit: ich, du, er, sie, es, wir, ihr, sie, Sie. Në gjermanisht ata janë të detyrueshëm para foljes, ndryshe nga shqipja, ku kryefjala shpesh nuk shprehet fare, sepse e tregon mbaresa e foljes.
Çfarë do të mësoni?
- Të gjithë përemrat vetorë në rasën emërore (Nominativ).
- Dallimin midis du dhe Sie.
- Pse gjermanishtja ka tri forma për vetën e tretë njëjës.
- Format e përemrave në kallëzore dhe dhanore.
Tabela e përemrave në rasën emërore
| Gjermanisht | Shqip | Shembull |
|---|---|---|
| ich | unë | Ich bin Student. |
| du | ti | Du bist nett. |
| er | ai | Er kommt aus Tirana. |
| sie | ajo | Sie arbeitet hier. |
| es | ai / ajo (për emra asnjanës) | Es regnet. |
| wir | ne | Wir lernen Deutsch. |
| ihr | ju (disa vetave që i njihni) | Ihr seid pünktlich. |
| sie | ata / ato | Sie wohnen in Berlin. |
| Sie | Ju (formë e sjellshme) | Sie sind willkommen. |
du apo Sie?
| Forma | Përdoret me | Shembull |
|---|---|---|
| du | familjarë, miq, fëmijë, kolegë të afërt, studentë mes tyre | Woher kommst du? — Nga vjen? |
| ihr | disa persona që i njihni | Woher kommt ihr? — Nga vini? |
| Sie | të panjohur, zyra, mësues, klientë, persona më të rritur | Woher kommen Sie? — Nga vini Ju? |
Kujdes: Sie i mirësjelljes shkruhet gjithmonë me shkronjë të madhe, edhe në mes të fjalisë, dhe merr foljen në vetën e tretë shumës.
Tri format e vetës së tretë njëjës
Gjermanishtja ka tri gjini gramatikore, prandaj ka tri përemra për njëjësin: er për emrat mashkullorë, sie për femërorët dhe es për asnjanësit. Përemri zgjidhet sipas gjinisë gramatikore të emrit, jo sipas gjinisë natyrore.
Gjermanisht: Der Tisch ist neu. Er ist neu.
Shqip: Tavolina është e re. Ajo është e re.
Vini re: der Tisch është mashkullor në gjermanisht, prandaj merr er, ndërsa në shqip tavolina është femërore. Prandaj përemri nuk përkthehet kurrë mekanikisht.
Përemrat në kallëzore dhe dhanore
| Emërore | Kallëzore (Akkusativ) | Dhanore (Dativ) | Shqip |
|---|---|---|---|
| ich | mich | mir | unë / mua |
| du | dich | dir | ti / ty |
| er | ihn | ihm | ai / atij |
| sie | sie | ihr | ajo / asaj |
| es | es | ihm | — |
| wir | uns | uns | ne / neve |
| ihr | euch | euch | ju / juve |
| sie | sie | ihnen | ata / atyre |
| Sie | Sie | Ihnen | Ju / Juve |
Shembuj me përkthim
Gjermanisht: Ich sehe dich morgen.
Shqip: Unë të shoh nesër.
Gjermanisht: Kannst du mir helfen?
Shqip: A mund të më ndihmosh?
Gjermanisht: Wir danken Ihnen sehr.
Shqip: Ju falënderojmë shumë.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Bin Student. | Ich bin Student. | në gjermanisht kryefjala nuk hiqet |
| sie sind willkommen (mirësjellje) | Sie sind willkommen. | Sie i mirësjelljes me shkronjë të madhe |
| Du sind nett. | Du bist nett. | folja përshtatet me vetën |
| përdorimi i er për çdo send | zgjidhni sipas gjinisë: er / sie / es | gjinia është gramatikore |
| Ihr për një person | du ose Sie | ihr është vetëm shumës |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja e lejon fjalinë pa kryefjalë, sepse mbaresa e foljes e tregon vetën: Mësoj gjermanisht. Gjermanishtja nuk e lejon këtë; përemri është pjesë e detyrueshme e fjalisë. Nga ana tjetër, shqipja ka dy gjini, kurse gjermanishtja tri — prandaj es nuk ka ekuivalent të drejtpërdrejtë.
Përmbledhje e shkurtër
- Nëntë forma: ich, du, er, sie, es, wir, ihr, sie, Sie.
- du = miqësore, Sie = e sjellshme, ihr = shumës miqësor.
- Sie gjithmonë me shkronjë të madhe.
- Përemri i vetës së tretë ndjek gjininë gramatikore.
Këshilla praktike për ushtrime
- Prezantohuni me du dhe pastaj me Sie; përsëritja e të njëjtës fjali në dy regjistra e ngulit dallimin.
- Mësoni tabelën e kallëzores dhe dhanores së bashku me foljet që i kërkojnë ato.
- Kur mësoni një emër të ri, thoni menjëherë me cilin përemër zëvendësohet.
