Pjesorja e shkuar - Partizip II im Perfekt
Përmbledhje e mësimit
Partizip II është forma e foljes që përdoret në Perfekt, në Plusquamperfekt dhe në Passiv. Formimi i saj ndjek disa modele të qarta, por ka edhe raste ku parashtesa ge- nuk vihet fare. Kush i njeh këto modele nuk ka nevojë t’i mësojë të gjitha foljet një nga një.
Çfarë do të mësoni?
- Modelin e foljeve të rregullta dhe të parregullta.
- Kur nuk vihet ge-.
- Formën e foljeve të ndashme dhe të pandashme.
- Pjesoret më të përdorura në praktikë.
Modelet kryesore
| Lloji | Modeli | Shembull | Shqip |
|---|---|---|---|
| Të rregullta (dobëta) | ge- + rrënja + -t | machen → gemacht | bërë |
| Të parregullta (të forta) | ge- + rrënja + -en | sehen → gesehen | parë |
| Të përziera | ge- + rrënjë e ndryshuar + -t | bringen → gebracht | sjellë |
| Me rrënjë në -t/-d | ge- + rrënja + -et | arbeiten → gearbeitet | punuar |
Kur NUK vihet ge-
| Rasti | Shembull | Shqip |
|---|---|---|
| Foljet në -ieren | studieren → studiert | studiuar |
| Foljet në -ieren | telefonieren → telefoniert | telefonuar |
| Parashtesa e pandashme be- | besuchen → besucht | vizituar |
| Parashtesa e pandashme ver- | verstehen → verstanden | kuptuar |
| Parashtesa e pandashme er- | erklären → erklärt | shpjeguar |
| Parashtesa e pandashme ent- | entscheiden → entschieden | vendosur |
Parashtesat e pandashme janë: be-, ge-, er-, ver-, zer-, ent-, emp-, miss-. Asnjëra prej tyre nuk merr ge-.
Foljet e ndashme
Te foljet e ndashme ge- futet midis parashtesës dhe rrënjës:
- einkaufen → eingekauft
- aufstehen → aufgestanden
- anrufen → angerufen
- mitnehmen → mitgenommen
Pjesoret më të përdorura
| Paskajorja | Partizip II | Ndihmësja | Shqip |
|---|---|---|---|
| sein | gewesen | ist | qenë |
| haben | gehabt | hat | pasur |
| gehen | gegangen | ist | shkuar |
| kommen | gekommen | ist | ardhur |
| fahren | gefahren | ist | udhëtuar |
| sehen | gesehen | hat | parë |
| lesen | gelesen | hat | lexuar |
| schreiben | geschrieben | hat | shkruar |
| sprechen | gesprochen | hat | folur |
| essen | gegessen | hat | ngrënë |
| trinken | getrunken | hat | pirë |
| nehmen | genommen | hat | marrë |
| bleiben | geblieben | ist | qëndruar |
| werden | geworden | ist | bërë |
Shembuj me përkthim
Gjermanisht: Ich habe zwei Jahre in Deutschland studiert.
Shqip: Kam studiuar dy vjet në Gjermani.
Gjermanisht: Wir haben den Text nicht verstanden.
Shqip: Ne nuk e kuptuam tekstin.
Gjermanisht: Sie hat gestern im Supermarkt eingekauft.
Shqip: Dje ajo bëri pazar në supermarket.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| gestudiert | studiert | foljet në -ieren pa ge- |
| gebesucht | besucht | parashtesë e pandashme |
| geaufstanden | aufgestanden | ge në mes |
| gesehn | gesehen | mbaresa -en e plotë |
| gearbeitt | gearbeitet | rrënja në -t merr -et |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja ka gjithashtu pjesore — punuar, parë, shkuar — dhe disa prej tyre janë të parregullta, ashtu si në gjermanisht. Dallimi kryesor është parashtesa ge-, të cilën shqipja nuk e ka, dhe rregullat për mosvendosjen e saj.
Përmbledhje e shkurtër
- Të dobëta: ge- + rrënja + -t.
- Të forta: ge- + rrënja + -en.
- Pa ge-: foljet në -ieren dhe ato me parashtesë të pandashme.
- Foljet e ndashme: parashtesa + ge + rrënja.
Këshilla praktike për ushtrime
- Mësoni foljet në tri forma: sehen – sah – hat gesehen.
- Ndani listën në dy kolona: me ge- dhe pa ge-.
- Shkruani dhjetë fjali për fundjavën tuaj duke përdorur pjesore të ndryshme.
