Foljet modale - Modalverben
Përmbledhje e mësimit
Foljet modale nuk tregojnë një veprim, por qëndrimin e folësit ndaj veprimit: mundësinë, detyrimin, dëshirën ose lejen. Ato shoqërohen gjithmonë nga një folje e dytë, e cila qëndron në fund të fjalisë, në paskajore.
Çfarë do të mësoni?
- Kuptimin e gjashtë foljeve modale.
- Zgjedhimin e tyre të veçantë.
- Ndërtimin e fjalisë me foljen e dytë në fund.
- Format e sjellshme me möchte.
Kuptimi i foljeve modale
| Folja | Kuptimi | Shembull | Shqip |
|---|---|---|---|
| können | mundësi, aftësi | Ich kann schwimmen. | Unë di të notoj. |
| müssen | detyrim | Ich muss arbeiten. | Unë duhet të punoj. |
| wollen | vullnet i fortë | Ich will studieren. | Unë dua të studioj. |
| sollen | detyrim nga dikush tjetër, këshillë | Du sollst mehr lernen. | Duhet të mësosh më shumë. |
| dürfen | leje | Darf ich hereinkommen? | A mund të hyj? |
| mögen | pëlqim | Ich mag Kaffee. | Më pëlqen kafeja. |
| möchte | dëshirë e sjellshme | Ich möchte einen Tee. | Do të doja një çaj. |
Zgjedhimi
Foljet modale kanë një veçori: veta e parë dhe e tretë njëjës janë të njëjta dhe pa mbaresë.
| Veta | können | müssen | wollen | sollen | dürfen | mögen | möchte |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ich | kann | muss | will | soll | darf | mag | möchte |
| du | kannst | musst | willst | sollst | darfst | magst | möchtest |
| er/sie/es | kann | muss | will | soll | darf | mag | möchte |
| wir | können | müssen | wollen | sollen | dürfen | mögen | möchten |
| ihr | könnt | müsst | wollt | sollt | dürft | mögt | möchtet |
| sie/Sie | können | müssen | wollen | sollen | dürfen | mögen | möchten |
Ndërtimi i fjalisë
| Vendi 1 | Vendi 2 | Mesi | Fundi |
|---|---|---|---|
| Ich | muss | heute früh | aufstehen. |
| Am Montag | kann | ich nicht | kommen. |
| — | Darf | ich hier | rauchen? |
Folja e dytë nuk merr kurrë mbaresë: ajo mbetet në paskajore dhe qëndron në fund.
Mohimi: müssen dhe dürfen
| Forma | Kuptimi | Shqip |
|---|---|---|
| Du musst nicht kommen. | nuk është e nevojshme | Nuk je i detyruar të vish. |
| Du darfst nicht kommen. | ndalohet | Nuk të lejohet të vish. |
Kujdes: ky dallim është thelbësor. nicht müssen do të thotë mungesë detyrimi, kurse nicht dürfen do të thotë ndalim.
Shembuj me përkthim
Gjermanisht: Kannst du mir bitte helfen?
Shqip: A mund të më ndihmosh, të lutem?
Gjermanisht: Wir möchten einen Tisch für zwei Personen reservieren.
Shqip: Do të donim të rezervonim një tavolinë për dy veta.
Gjermanisht: Hier darf man nicht parken.
Shqip: Këtu nuk lejohet të parkohet.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Ich kann zu schwimmen. | Ich kann schwimmen. | pa zu pas modales |
| Ich muss arbeiten heute. | Ich muss heute arbeiten. | paskajorja shkon në fund |
| Er kannt schwimmen. | Er kann schwimmen. | veta e tretë pa mbaresë |
| Du musst nicht rauchen për ndalim | Du darfst nicht rauchen. | ndalimi kërkon dürfen |
| Ich will einen Kaffee në restorant | Ich möchte einen Kaffee. | wollen tingëllon i ashpër |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja e ndërton të njëjtin kuptim me mund të dhe duhet të + lidhore, ku folja e dytë zgjedhohet: Unë duhet të shkoj. Gjermanishtja e lë foljen e dytë të pandryshuar dhe e dërgon në fund. Prandaj duhet të shkoj nuk përkthehet me dy folje të zgjedhuara.
Përmbledhje e shkurtër
- Gjashtë modale + möchte.
- Veta I dhe III njëjës janë të njëjta dhe pa mbaresë.
- Folja e dytë: paskajore, në fund, pa zu.
- nicht müssen = pa detyrim; nicht dürfen = ndalim.
Këshilla praktike për ushtrime
- Shkruani pesë gjëra që duhet, mund dhe doni të bëni nesër.
- Ushtroni kërkesat e sjellshme me können dhe möchten; ato përdoren çdo ditë.
- Mësoni përmendsh çiftin musst nicht / darfst nicht.
