Fjalitë përcaktore dhe përemrat lidhorë - Relativsätze und Relativpronomen
Përmbledhje e mësimit
Fjalia përcaktore jep një informacion shtesë për një emër të fjalisë kryesore. Ajo hapet me një përemër lidhor dhe, si çdo fjali e varur, e ka foljen në fund. Rregulli kyç: gjinia dhe numri i përemrit vijnë nga emri që përcaktohet, kurse rasa nga roli i tij brenda fjalisë përcaktore.
Çfarë do të mësoni?
- Tabelën e plotë të përemrave lidhorë.
- Rregullin e dyfishtë të zgjedhjes.
- Përemrin lidhor pas parafjalës.
- Format e gjinores dessen dhe deren.
Tabela e përemrave lidhorë
| Rasa | Mashkullore | Femërore | Asnjanëse | Shumës |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | die | das | die |
| Akkusativ | den | die | das | die |
| Dativ | dem | der | dem | denen |
| Genitiv | dessen | deren | dessen | deren |
Format janë të njëjta me nyjën e shquar, përveç denen (dhanore shumës) dhe formave të gjinores dessen / deren.
Rregulli i dyfishtë
- Gjinia dhe numri ← nga emri që përcaktohet.
- Rasa ← nga funksioni brenda fjalisë përcaktore.
| Shembull | Emri | Roli në fjalinë e varur | Përemri |
|---|---|---|---|
| Der Mann, der dort steht, ... | der Mann (m.) | kryefjalë | der |
| Der Mann, den ich sehe, ... | der Mann (m.) | kundrinor i drejtë | den |
| Der Mann, dem ich helfe, ... | der Mann (m.) | kundrinor i zhdrejtë | dem |
| Die Frau, die ich kenne, ... | die Frau (f.) | kundrinor i drejtë | die |
| Das Kind, dem ich helfe, ... | das Kind (n.) | kundrinor i zhdrejtë | dem |
Me parafjalë
Parafjala qëndron para përemrit lidhor dhe përcakton rasën:
- Das Haus, in dem ich wohne, ist alt. — Shtëpia në të cilën banoj është e vjetër.
- Der Freund, mit dem ich spreche, kommt aus Wien. — Shoku me të cilin flas vjen nga Vjena.
- Die Stadt, in die wir fahren, ist schön. — Qyteti për ku po shkojmë është i bukur.
Gjinorja: dessen dhe deren
Gjermanisht: Der Mann, dessen Auto hier steht, ist mein Nachbar.
Shqip: Burri, makina e të cilit është këtu, është fqinji im.
Gjermanisht: Die Frau, deren Sohn hier arbeitet, ist Ärztin.
Shqip: Gruaja, djali i së cilës punon këtu, është mjeke.
Pas dessen dhe deren emri vjen pa nyjë.
Presja dhe vendi
- Fjalia përcaktore ndahet gjithmonë me presje.
- Ajo qëndron sa më pranë emrit që përcakton.
- Folja e zgjedhuar shkon në fund.
Gabime të zakonshme të folësve të shqipes
| Gabimi | E saktë | Shpjegimi |
|---|---|---|
| Der Mann, der ich sehe | den ich sehe | roli është kundrinor |
| ..., die ich helfe | der ich helfe | helfen kërkon dhanore |
| Der Mann, der dort steht ist mein Vater. | presje edhe pas fjalisë së varur | fjalia e varur veçohet nga të dyja anët |
| ..., in dem ich wohne ist alt pa presje | ..., in dem ich wohne, ist alt. | rregull pikësimi |
| dessen das Auto | dessen Auto | pa nyjë pas dessen |
Krahasimi me gjuhën shqipe
Shqipja përdor që për pothuajse çdo rast dhe i cili / e cila kur duhet saktësi. Gjermanishtja nuk ka një formë universale si që: përemri duhet zgjedhur sipas gjinisë dhe rasës çdo herë. Prandaj përkthimi i drejtpërdrejtë i që nuk funksionon.
Përmbledhje e shkurtër
- Gjinia dhe numri nga emri; rasa nga roli.
- Format si nyja e shquar, plus denen, dessen, deren.
- Parafjala vjen para përemrit.
- Folja në fund, presje të dyja anët.
Këshilla praktike për ushtrime
- Bashkoni dy fjali të thjeshta në një me përemër lidhor.
- Pyetni gjithmonë dy pyetje: ç’gjini ka emri dhe ç’rol luan në fjalinë e varur.
- Përshkruani persona që njihni me nga një fjali përcaktore.
