Fjalori i udhëtimit
Ky mësim ndjek rrjedhën e natyrshme të një udhëtimi: përgatitja, nisja, rruga, mbërritja dhe qëndrimi.
Mjetet dhe vendet
| Mjeti | Vendi i nisjes | Bileta | Personeli |
|---|---|---|---|
| aeroplan | aeroport | biletë fluturimi | stjuardesë, pilot |
| tren | stacion treni | biletë treni | kontrollor |
| autobus | stacion autobusësh | biletë autobusi | shofer |
| traget / anije | port | biletë tragetit | marinar |
| taksi | vendqëndrim taksish | tarifë | taksist |
| makinë | parkim | — | — |
Fusha leksikore
- Dokumentet: pasaportë, letërnjoftim, vizë, biletë, kartë hipjeje, siguracion udhëtimi.
- Bagazhet: valixhe, çantë dore, bagazh i regjistruar, peshë e lejuar, etiketë bagazhi.
- Nisja dhe mbërritja: nisje, mbërritje, vonesë, anulim, portë hyrjeje, kontroll sigurie, doganë, pasaportë kontrolli.
- Vendqëndrimi: hotel, bujtinë, apartament me qira, akomodim, mysafir.
- Orientimi: hartë, itinerar, drejtim, kthesë, kryqëzim, semafor, udhëkryq.
Foljet dhe modelet
| Folja | Ndërtimi | Shembull |
|---|---|---|
| rezervoj | rezervoj një biletë / një dhomë | Rezervova një biletë për të hënën. |
| nisem | nisem nga / për | Nisemi për Shkodër në orën shtatë. |
| mbërrij | mbërrij në | Mbërrijmë në Tiranë pasdite. |
| ndërroj | ndërroj tren / autobus | Duhet të ndërrojmë tren në Durrës. |
| kaloj | kaloj kontrollin / doganën | Kaluam kontrollin e sigurisë shpejt. |
| hipi / zbres | hipi në / zbres nga | Hipa në tren dhe zbrita nga ai në Lezhë. |
| humbas | humbas trenin / rrugën | E humba trenin për pesë minuta. |
Shprehje të gatshme
- Në ç’orë niset treni për në Durrës?
- Sa zgjat udhëtimi?
- Ku është porta e hyrjes numër pesë?
- Bagazhi im nuk ka mbërritur.
- A ka vonesë fluturimi?
- Ku mund të ndërroj para?
- Rrugë të mbarë! — urimi standard para nisjes.
Nga letërsia shqipe
Udhëtimi i detyruar — mërgimi — është një nga temat më të vjetra të letërsisë shqipe. Fan Noli e ndërton poemën Anës lumenjve mbi emrat e lumenjve si etapa udhëtimi:
«Arratisur, syrgjynosur, / rraskapitur dhe katosur, / po vajtonj pa fund, pa shpresë, / anës Elbë-s, anës Spree-së.»
Fjalët arratisur dhe syrgjynosur i përkasin po asaj fushe leksikore: e para do të thotë «i ikur me forcë», e dyta «i internuar, i dëbuar». Sot përdorim më shpesh mërgimtar, emigrant, i shpërngulur.
Gabimet e zakonshme
| Gabim | Saktë | Pse |
|---|---|---|
| Shkoj në pushim. | Dal me pushime. / Shkoj me pushime. | shprehje e ngulitur |
| Rezervova për një dhomë. | Rezervova një dhomë. | folja është kalimtare |
| Hipa trenin. | Hipa në tren. | folja kërkon parafjalën në |
| udhëtim për personin | udhëtar | udhëtim = procesi |
| Mbërrita Tiranë. | Mbërrita në Tiranë. | kërkohet parafjala |
Provo vetë
- ___ një biletë për të hënën. (Rezervova)
- Treni ___ në orën shtatë. (niset)
- Duhet të ___ tren në Durrës. (ndërrojmë)
- Bagazhi im nuk ka ___. (mbërritur)
Burime dhe referenca
- Fan S. Noli, Anës lumenjve, 1928.
- Gramatika e gjuhës shqipe I – Morfologjia, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2002.
- Gramatika e gjuhës shqipe II – Sintaksa, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2002.
- Drejtshkrimi i gjuhës shqipe, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë, 1973.
- Fjalori i gjuhës shqipe, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2006.
