Fjalori i shëndetit
Ky është një nga fjalorët më praktikë: na duhet kur ndihemi keq, kur shoqërojmë dikë te mjeku ose kur flasim për kujdesin e përditshëm. Ai kërkon edhe njohjen e disa ndërtimeve të veçanta të shqipes, si folja dhemb.
Pjesët e trupit
| Pjesa e sipërme | Trungu | Gjymtyrët | Organet |
|---|
| kokë, flokë, ballë, sy, vesh, hundë, gojë, dhëmb, gjuhë | qafë, shpatull, gjoks, bark, shpinë, bel | krah, bërryl, dorë, gisht, këmbë, gju, thembër | zemër, mushkëri, stomak, mëlçi, veshka, tru |
Simptomat: si t’i shprehim
| Ndërtimi | Kuptimi | Shembull |
|---|
| më dhemb + emër njëjës | dhimbje në një pjesë | Më dhemb koka. |
| më dhembin + emër shumës | dhimbje në disa pjesë | Më dhembin këmbët. |
| kam + simptomë | gjendje e përgjithshme | Kam temperaturë / kollë / rrufë. |
| ndihem + mbiemër | gjendje subjektive | Ndihem i lodhur. |
| jam + mbiemër | gjendje e vazhdueshme | Jam i sëmurë. |
| u sëmura | çasti kur nisi sëmundja | U sëmura të hënën. |
| jam alergjik ndaj + emër | alergji | Jam alergjik ndaj polenit. |
Te mjeku dhe në farmaci
- Personat: mjek, mjeke, mjek familjeje, specialist, infermier, infermiere, farmacist, pacient.
- Vendet: qendër shëndetësore, spital, klinikë, urgjencë, laborator, farmaci.
- Veprimet: caktoj një takim, bëj një vizitë, matem, bëj analiza, marr recetën, vaksinohem, shtrohem në spital.
- Trajtimi: ilaç, barna, recetë, dozë, tabletë, shurup, pomadë, gjilpërë, terapi, fashë.
Dialog model: te mjeku
- — Mirëdita! Çfarë ju shqetëson?
- — Që prej tri ditësh më dhemb fyti dhe kam temperaturë.
- — A keni kollë?
- — Po, sidomos natën.
- — Do t’ju shkruaj një recetë. Merrni një tabletë tri herë në ditë, pas ngrënies.
- — Sa ditë duhet ta vazhdoj kurën?
Kujdesi i përditshëm
ushqim i shëndetshëm, gjumë i mjaftueshëm, aktivitet fizik, ujë i bollshëm, higjienë, kontroll i rregullt, parandalim, ekuilibër, pushim.
Gabimet e zakonshme
| Gabim | Saktë | Pse |
|---|
| Kam dhimbje koka. | Kam dhimbje koke. / Më dhemb koka. | plotësi kërkon rrjedhoren e pashquar |
| Më dhemb këmbët. | Më dhembin këmbët. | folja përshtatet me pjesën e trupit |
| Jam sëmurë. | Jam i sëmurë. | kërkohet nyja e mbiemrit |
| ngatërrimi ilaç / recetë | ilaçi është bari; receta është udhëzimi | kuptime të ndryshme |
| Shkova te doktori i familjes. | Shkova te mjeku i familjes. | mjek është termi i normuar |
Provo vetë
- Që dje ___ koka. (më dhemb)
- Ai ___ i sëmurë prej një jave. (është)
- Mjeku më shkroi një ___. (recetë)
- Dua të ___ një takim me specialistin. (caktoj)
Burime dhe referenca
- Gramatika e gjuhës shqipe I – Morfologjia, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2002.
- Gramatika e gjuhës shqipe II – Sintaksa, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2002.
- Drejtshkrimi i gjuhës shqipe, Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Tiranë, 1973.
- Fjalori i gjuhës shqipe, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2006.
